Ekstrakt z buzdyganka naziemnego w składzie BullRun

Czym jest buzdyganek naziemny

Buzdyganek naziemny (Tribulus terrestris) to jednoroczna roślina z rodziny parolistkowatych, rosnąca w klimacie ciepłym i suchym — w rejonie śródziemnomorskim, w Azji, Afryce i Australii. W Polsce występuje wyspowo, na nielicznych silnie nasłonecznionych stanowiskach, najczęściej jako gatunek zawlekany.

W suplementacji wykorzystuje się przede wszystkim owoce i część nadziemną. Roślina ma udokumentowaną historię stosowania w ajurwedzie i tradycyjnej medycynie chińskiej — to informacja etnobotaniczna, wskazująca na długie użycie, ale nie stanowiąca dowodu skuteczności w rozumieniu współczesnej farmakologii.

Jak czytać zapis „50 mg, 2:1, 20% saponin”

Te trzy wartości trzeba czytać razem, bo osobno każda wprowadza w błąd. 50 mg to masa ekstraktu w porcji dziennej. 2:1 to stosunek ekstrakcji: do wytworzenia jednej części ekstraktu użyto dwóch części surowca, więc 50 mg ekstraktu odpowiada mniej więcej 100 mg suszonego surowca. 20% saponin to standaryzacja — gwarantowana zawartość związków uznawanych za aktywne.

Z tego wynika konkretna liczba: 20% z 50 mg to 10 mg saponin steroidowych na porcję dzienną. I to jest wartość, którą należy porównywać między produktami — nie samą masę ekstraktu.

Dlaczego to ważne: preparat deklarujący „500 mg buzdyganka” bez podania stosunku ekstrakcji i standaryzacji jest nieporównywalny z żadnym innym. Może zawierać sproszkowany surowiec o niskiej i niepowtarzalnej zawartości saponin. Podanie wszystkich trzech wartości, jak na etykiecie BullRun, jest oznaką lepszej praktyki producenta — niezależnie od tego, jak ocenia się samą dawkę.

Co pokazują przeglądy badań klinicznych

Tribulus należy do najlepiej przebadanych składników roślinnych w suplementach dla mężczyzn, a wnioski są wyraźnie mieszane. Przegląd badań klinicznych dotyczący suplementacji buzdygankiem a funkcji erekcji i stężenia testosteronu u mężczyzn (Nutrients, 2025) podsumowuje wyniki jako niespójne, przy czym wpływ na stężenie testosteronu u zdrowych mężczyzn nie znajduje konsekwentnego potwierdzenia.

Przegląd systematyczny obejmujący aktywnych fizycznie dorosłych mężczyzn (IJERPH, 2022) prowadzi do podobnego wniosku po stronie biomarkerów sportowych. Osobne sześciotygodniowe badanie z udziałem trenujących mężczyzn (IJERPH, 2022) analizowało markery mięśniowe, zapalne i antyoksydacyjne.

Dawki stosowane w tych pracach to zwykle 250–1500 mg ekstraktu na dobę — istotnie więcej niż 50 mg w formule wieloskładnikowej.

Czego na podstawie badań stwierdzić nie można

Najważniejsze zdanie tej strony: nie ma podstaw, by twierdzić, że buzdyganek naziemny podnosi poziom testosteronu. Przeglądy badań tego nie potwierdzają w sposób spójny, a jest to twierdzenie najczęściej powtarzane w marketingu suplementów z tym składnikiem. Nie ma też podstaw, by przypisywać mu leczenie zaburzeń erekcji, niepłodności ani jakiejkolwiek innej choroby.

Poza tym: wyniki uzyskane przy 250–1500 mg ekstraktu nie przenoszą się na 50 mg, a różny stopień standaryzacji preparatów użytych w badaniach dodatkowo utrudnia porównania między pracami. W rejestrze oświadczeń zdrowotnych UE nie ma zatwierdzonego oświadczenia dla Tribulus terrestris.

Bezpieczeństwo i przeciwwskazania

Ekstrakt z buzdyganka w dawkach spotykanych w suplementach diety jest zazwyczaj dobrze tolerowany. Najczęściej zgłaszane dolegliwości to dyskomfort żołądkowo-jelitowy, wzdęcia i luźne stolce, zwykle przy przyjmowaniu na czczo — przyjęcie porcji z posiłkiem często rozwiązuje problem.

Nie stosować przy nadwrażliwości na składnik. Produkt nie jest przeznaczony dla dzieci i młodzieży, kobiet w ciąży i karmiących piersią. Ostrożność zalecana jest u osób przyjmujących leki na cukrzycę, leki na ciśnienie oraz preparaty wpływające na gospodarkę hormonalną, a także przy chorobach prostaty i przed planowanym zabiegiem chirurgicznym — w tych sytuacjach suplementację należy omówić z lekarzem.